The residents of Sitio Maria Hangin in Barangay Bugsuk, Balabac, are now living in fear after armed men stormed the island on June 29 and set up a temporary outpost, manning the area 24 hours a day.

They narrated their harrowing experiences to a group of Non-Government Organizations who conducted a civilian peace mission to the island last Saturday, July 6.

Oscar Pelayo Jr., a resident of Sitio Maria Hangin, stated that although the area where the armed men are stationed is quite far from the community, people on the island are in constant panic and fear.

He also mentioned that they are seeking assistance from concerned government agencies to remove the armed men from the island.

“Ang hinihiling lang namin dito ay mapaalis sila kasi nga nagpa-panic yung mga tao atsaka hindi naman kasi sila taga-rito,” Pelayo said.

“Nagtayo na sila ng tent nila dyan e. Relyebo sila, lima sa araw, lima rin sa gabi,” he added.

Pelayo recounted that he was among the first to respond when panic broke out after armed men arrived on the island on June 29.

He explained that upon hearing shouts, he rushed to the bayside. Alongside his cousins, he boarded a pumpboat to approach the area where the armed men had docked. However, they were fired upon when they neared.

Marilyn Pelayo also criticized the response of the personnel from the Balabac Municipal Police Station (MPS). Instead of arresting the individuals who had fired their guns, she stated that they assisted them in escaping.

“Yung taong bumaril, pinagpalit nila ng damit para hindi namin mahalata na yun na. Hindi nila inaresto yung bumaril, isinama nila sa speed boat, yun pa yung una nilang ni-rescue imbes na yung mamamayan ng Maria Hangin,” Marilyn said.

“Ngayon, ang gusto sana namin mangyari ay mapaalis yung mga armadong tao na nagbibigay takot sa mga mamamayan dito. Yun sana yun gusto kong ihingi ng tulong,” she added.

Another resident, Mark Anthony Nasiron, also expressed dismay at the response of the Balabac MPS personnel, whom he said assisted the armed men instead of the residents.

Nasiron mentioned that when they went to the area, he was already disregarding what would happen to them.

“Hindi ko na naisip yung pamilya ko at kung babarilin kami at mamamatay, siguro hanggang doon na lang talaga total wala na rin naman nakikinig sa amin. Kahit yung mayor namin pinababayaan na lang kami dito,” he said.

“Dumating yung rescue na pulis tapos hinayaan lang din yung mga taong nagpaputok ng baril. Parang wala ring nangyari kasi hindi rin nila hinuli. Nakakadismaya lang kasi hindi rin nakatulong yung ginawa nila kasi hinayaan lang din nila umals. Sabi lang nila kakasuhan,” he lamented.

Meanwhile, Roger Garinga of IDEAS said there is an urgent need for the Philippine National Police to intervene in the situation. He mentioned that although police were present during the incident, they did not take any action.

“Ang pinaka urgent na panawagan ay yung PNP para mag-intervene dahil unang-una nagtataka rin ako na nandoon na sila pero bakit walang ginawa na magbibigay ng katahimikan sa lugar. Sa palagay ko kung hindi na kaya ng munisipyo ay kailangan nang makialam ang provincial command,” Garinga said in an interview with Palawan News.

“Obligasyon ng pamunuan ng PNP na tingnan ang katotohanan at kung merong mananagot doon, dapat ay panagutin. Pero ang pinaka-urgent  ay dapat maalis muna ang mga armadong grupo doon kasi sila nga ang nagdudulot ng pangamba sa mga tao doon,” he added.

*** BASAHIN SA WIKANG FILIPINO ***

Ang mga residente ng Sitio Maria Hangin sa Barangay Bugsuk, Balabac, ay nabubuhay ngayon sa takot matapos dumating ng mga armadong kalalakihan sa isla noong June 29 at magtayo sila ng pansamantalang outpost, na nagmamanman sa lugar 24 oras sa isang araw.

Ipinahayag nila ang kanilang nakakatakot na mga karanasan sa isang grupo ng mga non-government organization (NGO) na nag-conduct ng civilian peace mission sa isla noong Sabado, July 6.

Si Oscar Pelayo Jr., isang residente ng Sitio Maria Hangin, ay sinabi na bagaman ang lugar kung saan nakapwesto ang mga armadong lalaki ay medyo malayo sa komunidad, ang mga tao sa isla ay patuloy na naguguluhan at natatakot.

Binanggit din niya na humihingi sila ng tulong mula sa mga kinauukulan na ahensya ng gobyerno upang paalisin ang armadong grupo ng kalalakihan sa isla.

“Ang hinihiling lang namin dito ay mapaalis sila kasi nga nagpa-panic yung mga tao atsaka hindi naman kasi sila taga-rito,” pahayag ni Pelayo.

“Nagtayo na sila ng tent nila dyan e. Relyebo sila, lima sa araw, lima rin sa gabi,” dagdag niya.

Ikinuwento ni Pelayo na siya ang isa sa mga unang nakakita ng kaguluhan matapos ang pagdating ng mga armadong lalaki sa isla noong Hunyo 29.

Ipinaliwanag niya na nang marinig ang mga sigaw, nagmadali siyang pumunta sa tabing-dagat. Kasama ang kanyang mga pinsan, sumakay sila sa isang pumpboat papunta sa lugar kung saan nag-dock ang mga armadong lalaki. Ngunit sila ay pinaputukan habang palapit na.

Pinuna din ni Marilyn Pelayo ang pagtugon ng mga tauhan mula sa Balabac Municipal Police Station (MPS) dahil sa halip na arestuhin ang mga nagpaputok ng kanilang baril, sinabi niya na tinulungan pa nilang makatakas ang mga ito.

“Yung taong bumaril, pinagpalit nila ng damit para hindi namin mahalata na yun na. Hindi nila inaresto yung bumaril, isinama nila sa speed boat, yun pa yung una nilang ni-rescue imbes na yung mamamayan ng Maria Hangin,” ayon kay Marilyn.

“Ngayon, ang gusto sana namin mangyari ay mapaalis yung mga armadong tao na nagbibigay takot sa mga mamamayan dito. Yun sana yun gusto kong ihingi ng tulong,” dagdag niya.

Isa pang residente, si Mark Anthony Nasiron, ay nagpahayag ng pagkadismaya sa tugon ng mga tauhan ng Balabac MPS, na aniya’y tumulong sa mga armadong lalaki sa halip na sa mga residente.

Binanggit ni Nasiron na nang sila’y pumunta sa lugar, hindi na niya pinansin kung ano ang mangyayari sa kanila.

“Hindi ko na naisip yung pamilya ko at kung babarilin kami at mamamatay, siguro hanggang doon na lang talaga total wala na rin naman nakikinig sa amin. Kahit yung mayor namin pinababayaan na lang kami dito,” sabi ni Nasiron.

“Dumating yung rescue na pulis tapos hinayaan lang din yung mga taong nagpaputok ng baril. Parang wala ring nangyari kasi hindi rin nila hinuli. Nakakadismaya lang kasi hindi rin nakatulong yung ginawa nila kasi hinayaan lang din nila umals. Sabi lang nila kakasuhan,” ayon pa rin sa kanya.

Samantala, sinabi ni Roger Garinga ng IDEAS na may agarang pangangailangan para sa Philippine National Police (PNP) na makialam sa sitwasyon. Binanggit niya na bagaman may mga pulis na naroon sa pangyayari, wala silang ginawang aksyon.

“Ang pinaka urgent na panawagan ay yung PNP para mag-intervene dahil unang-una nagtataka rin ako na nandoon na sila pero bakit walang ginawa na magbibigay ng katahimikan sa lugar. Sa palagay ko kung hindi na kaya ng munisipyo ay kailangan nang makialam ang provincial command,” pahayag ni Garinga sa interview ng Palawan News.

“Obligasyon ng pamunuan ng PNP na tingnan ang katotohanan at kung merong mananagot doon, dapat ay panagutin. Pero ang pinaka-urgent  ay dapat maalis muna ang mga armadong grupo doon kasi sila nga ang nagdudulot ng pangamba sa mga tao doon,” dagdag pa niyang sinabi.